Daugavpils \u2013 drugie co do wielko\u015bci miasto na \u0141otwie, znajduje si\u0119 na brzegu rzeki D\u017awiny (Zapadnaja Dwina) w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci kraju, 232 km od stolicy Rygi. Miasto kilkakrotnie zmienia\u0142o nazw\u0119: Dyneburg (1275), Borysoglebsk (1656\u20131667), D\u017awinsk (1893\u20131920), od 1920 r. Daugavpils.<\/p>\n
Pocz\u0105tki miasta si\u0119gaj\u0105 \u015bredniowiecza, kiedy tereny obecnej \u0141otwy zdobyli niemieccy rycerze Zakonu Kawaler\u00f3w Mieczowych. Kroniki historyczne \u015bwiadcz\u0105, i\u017c Zamek Dyneburg na szlaku handlowym \u201eod Wareg\u00f3w do Grek\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry przebiega\u0142 po D\u017awinie i le\u017ca\u0142 przy granicach rosyjskich i litewskich, w 1275 r. za\u0142o\u017cy\u0142 mistrz Zakonu Kawaler\u00f3w Ernst von Ratzeburg. Zamek sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym umocnieniem i zosta\u0142 otoczony osad\u0105 handlow\u0105.<\/p>\n
Zamek Dyneburg by\u0142 zagro\u017cony ze strony Ksi\u0119stwa Po\u0142ockiego i Ksi\u0119stwa Litewskiego; kilkakrotnie pr\u00f3bowa\u0142y go zniszczy\u0107 wojska rosyjskie i litewskie. Pierwsza bitwa przy murach zamku odby\u0142a si\u0119 w 1277 r., kiedy ksi\u0105\u017c\u0119 litewski Trojden przez miesi\u0105c oblega\u0142 zamek, lecz zamek wytrzyma\u0142.
\nW XIV\u2013XV w. Zamek Dyneburg niejednokrotnie do\u015bwiadczy\u0142 napad\u00f3w ksi\u0105\u017c\u0105t litewskich i rosyjskich; zamek by\u0142 niszczony i odbudowywany, poniewa\u017c mia\u0142 bardzo wa\u017cne znaczenie strategiczne. Zakon Kawaler\u00f3w nie szcz\u0119dzi\u0142 \u015brodk\u00f3w na umocnienie zamku. W 1347 r. mistrz zakonu Goswin von Herike umocni\u0142 zamek czteroma wie\u017cami.<\/p>\n
Komtur Dyneburga na pocz\u0105tku XV w. sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych os\u00f3b zaufanych niemieckiego zakonu. W tym okresie Zakon Kawaler\u00f3w mieczowych wiele razy wykorzystywa\u0142 garnizon Zamku Dyneburg do napad\u00f3w na ziemie rosyjskie, stwarzaj\u0105c zagro\u017cenie dla Pskowa i Nowogrodu. Po przy\u0142\u0105czeniu tych ziem do Ksi\u0119stwa Moskiewskiego, ksi\u0105\u017c\u0119 moskiewski Iwan III dla zabezpieczenia zachodniej granicy zarz\u0105dzi\u0142 kampani\u0119 wojenn\u0105 przeciwko Inflantom, kt\u00f3re na ko\u0144cu XV w. straci\u0142y swoj\u0105 pot\u0119g\u0119 i by\u0142y bliskie upadku.<\/p>\n
W 1481 r. oko\u0142o dwudziestotysi\u0119czna armia Iwana III na kr\u00f3tki okres zdoby\u0142a Dyneburg. Zgodnie z warunkami zawartego prze Iwana III i mistrza zakonu Woltera von Plettenberga rozejmu wszystkie zdobyte tereny zosta\u0142y oddane Inflantom, kt\u00f3re zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 przez 50 lat p\u0142aci\u0107 danin\u0119 Ksi\u0119stwu Moskiewskiemu. Umowa ta przed\u0142u\u017cy\u0142a istnienie Inflant o ponad p\u00f3\u0142 wieku. Os\u0142abione pa\u0144stwo zniszczy\u0142y dopiero Wojny Inflanckie (1558\u20131582).<\/p>\n
W drugiej po\u0142owie XVI w. wojsko inflanckie nie by\u0142o w stanie odeprze\u0107 atak\u00f3w armii rosyjskiej i postanowi\u0142o odda\u0107 si\u0119 pod opiek\u0119 Rzeczypospolitej. W 1559 r. Zamek Dyneburg wraz z innymi zamkami zosta\u0142 zastawiony u kr\u00f3la Polski Zygmunta II Augusta, a w 1561 r. Zakon Kawaler\u00f3w Mieczowych przesta\u0142 istnie\u0107. W \u0141atgalii przez ponad dwa stulecia (1561\u20131772) panowali Polacy \u2013 stworzyli tutaj Inflanty Polskie.<\/p>\n
Wojsko Iwana Gro\u017anego 11 sierpnia 1577 r. zdoby\u0142o Zamek Dyneburg, kt\u00f3ry podczas d\u0142ugich Wojen Inflanckich zosta\u0142 doszcz\u0119tnie zniszczony. Po trzystu latach rozkwitu, zamek straci\u0142 swoje znaczenie militarne.<\/p>\n
Tym niemniej znaczenie strategiczne terenu \u015brodkowej D\u017awiny wzros\u0142o, gdy\u017c krzy\u017cowa\u0142y si\u0119 tutaj interesy Rosji i Polski. Iwan Gro\u017any zacz\u0105\u0142 budow\u0119 nowego zamku w odleg\u0142o\u015bci 19 km od starego zamku w d\u00f3\u0142 rzeki, gdzie dzisiaj znajduje si\u0119 miasto Daugavpils. Budow\u0119 kontynuowali Polacy, po rozejmie ze stycznia 1582 r. z Rosj\u0105, kiedy teren obecnej \u0141atgalii m.in. nowy zamek zosta\u0142 wcielony do Rzeczypospolitej.<\/p>\n
Kr\u00f3l Stefan Batory w 1582 r. nada\u0142 miejscowo\u015bci Dyneburg (dzisiaj Daugavpils) magdeburskie prawa miejskie. By\u0142 to wa\u017cny akt prawny, kt\u00f3ry stanowi\u0142 o istnieniu miasta przy fortyfikacji. Miastem rz\u0105dzi\u0142 magistrat.<\/p>\n
W XVII w. Dyneburg sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym punktem handlowym i celnym. W tym czasie Krajami Ba\u0142tyckimi chcia\u0142a zaw\u0142adn\u0105\u0107 Polska, Rosja i Szwecja. Nowy Zamek Dyneburg i miasto niejednokrotnie przetrwa\u0142y najazdy wroga np. w 1600 r. i 1655 r. miasto zdobyli Szwedzi.<\/p>\n
W czerwcu 1656 r. cesarz Aleksiej Micha\u0142owicz napad\u0142 na Zamek Dyneburg i wyp\u0119dzi\u0142 Szwed\u00f3w. Zdobyte miasto, kt\u00f3remu nada\u0142 nazw\u0119 Borysoglebsk, wchodzi\u0142o w sk\u0142ad Rosji przez 11 lat. Dyneburg zosta\u0142 odzyskany na mocy uk\u0142adu andruszowskiego w 1667 r. i do 1772 r. nale\u017ca\u0142 do Rzeczypospolitej. W 1677 r. Dyneburg zosta\u0142 administracyjnym centrum Ksi\u0119stwa Inflanckiego i rezydencj\u0105 biskupa.<\/p>\n
Nowe pr\u00f3by miasto musia\u0142o przetrwa\u0107 na pocz\u0105tku XVIII w. III wojna p\u00f3\u0142nocna (1700\u20131721) zapocz\u0105tkowa\u0142a ostatni\u0105 faz\u0119 rozwi\u0105zania kwestii teren\u00f3w Ba\u0142tyckich i w spos\u00f3b znaczny zmieni\u0142a polityczn\u0105 map\u0119 nad Ba\u0142tykiem. Wojna rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 w 1700 r. nieudanym uderzeniem wojsk saskich (sojusznik\u00f3w Rosjan) na Ryg\u0119. W owym okresie w Dyneburgu zimowa\u0142o wojsko saskie. Wojna doprowadzi\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w miasta do okropnej biedy i spustoszenia. Szerzy\u0142y si\u0119 choroby i epidemie. W 1710 r. na terenie \u0141atgalii panowa\u0142a d\u017cuma, kt\u00f3ra w znacznym stopniu dotkn\u0119\u0142a mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Wymar\u0142 pawie ca\u0142y garnizon Dyneburgu, zamek zosta\u0142 rozbrojony, a dzia\u0142a przewiezione do Wilna. Zamek i miasto upad\u0142y.<\/p>\n
W XVIII w. dosz\u0142o do rozbior\u00f3w Polski, zgodnie z koncepcj\u0105 kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 ju\u017c w po\u0142owie XVII w. Wewn\u0119trzne niezgody przybli\u017cy\u0142y upadek pa\u0144stwa. Prusy i Austria kilkakrotnie zabiega\u0142y o tzw. podzia\u0142 dziedzictwa Polski. Negocjacje trwa\u0142y od 1769 r. do 1772 r. i zako\u0144czy\u0142y si\u0119 umow\u0105 trzech mocarstw \u2013 Prus, Austrii i Rosji. Rosja zagarn\u0119\u0142a \u0141atgali\u0119 (Inflanty Polskie) oraz wojew\u00f3dztwo m\u015bcis\u0142awskie, witebskie i po\u0142ockie.<\/p>\n
W 1772 r. po I rozbiorze Polski Dyneburg przy\u0142\u0105czono do Rosji i wszed\u0142 on w sk\u0142ad guberni po\u0142ockiej, a od 1802 r. nale\u017ca\u0142 do guberni witebskiej. 21 wrze\u015bnia 1781 r. Dyneburg otrzyma\u0142 nowy herb, kt\u00f3ry obowi\u0105zywa\u0142 do 1917 r.<\/p>\n
Wielkie zmiany w Dyneburgu nast\u0105pi\u0142y wraz z budow\u0105 nowej twierdzy, kt\u00f3r\u0105 rozpocz\u0119to w 1810 r. w zwi\u0105zku z niebezpiecze\u0144stwem napadu ze strony Napoleona. W 1812 r., na pocz\u0105tku wojny budow\u0119 twierdzy dopiero zacz\u0119to, lecz odgrywa\u0142a ona wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w obronie p\u00f3\u0142nocnowschodniej granicy Rosji. Twierdz\u0119 budowano tak\u017ce po wojnie. W maju 1833 roku Twierdza Dyneburg zosta\u0142a uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119cona, lecz konstruowanie budynk\u00f3w i umocnie\u0144 trwa\u0142o do 1878 r.<\/p>\n
W po\u0142owie XIX w. wraz z budow\u0105 kolei w Rosji, Dyneburg sta\u0142 si\u0119 wa\u017cnym w\u0119z\u0142em kolejowym. Przez miasto przebiega\u0142y wa\u017cne magistrale m.in Petersburg-Warszawa, Ryga-Orze\u0142. Budowa kolei przyczyni\u0142a si\u0119 do wzrostu rozwoju gospodarczego miasta.<\/p>\n
W 1893 r. z rozkazu imperatora Aleksandra III zmieniono nazw\u0119 Dyneburg na D\u017awi\u0144sk.<\/p>\n
Na prze\u0142omie XIX i XX w. D\u017awi\u0144sk staje si\u0119 gospodarczym i kulturowym centrum p\u00f3\u0142nocnozachodniej prowincji. W 1913 r. D\u017awi\u0144sk mia\u0142 112 848 mieszka\u0144c\u00f3w, czyli wi\u0119cej ni\u017c Mi\u0144sk.<\/p>\n
W okresie I wojny \u015bwiatowej D\u017awi\u0144sk by\u0142 miastem frontowym, mie\u015bci\u0142 si\u0119 tutaj 5 Sztab Armii Rosyjskiej. Miasto zosta\u0142o mocno zniszczone, znacznie zmniejszy\u0142a si\u0119 ilo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w, liczne fabryki zosta\u0142y przemieszczone w g\u0142\u0105b Rosji. W lutym-grudniu 1918 roku w mie\u015bcie panowali Niemcy, nast\u0119pnie D\u017awi\u0144sk zaj\u0119li bolszewicy.<\/p>\n
3 stycznia 1920 roku miasto od bolszewik\u00f3w uwolni\u0142y po\u0142\u0105czone armie \u0141otewska, Polska i Litewska. Miastu nadano nazw\u0119 Daugavpils.<\/p>\n
W okresie mi\u0119dzywojennym w mie\u015bcie kwit\u0142o \u017cycie gospodarcze i kulturowe, rozwija\u0142a si\u0119 sfera edukacji. W latach 30-tych wybudowano monumentalny budynek \u2013 Dom Jedno\u015bci, a tak\u017ce Most Jedno\u015bci.<\/p>\n
W czerwcu 1940 roku Republika \u0141otewska zosta\u0142a wcielona do ZSRR, a w 1941 r. okupacj\u0119 sowieck\u0105 zmieni\u0142a hitlerowska. W Twierdzy Dyneburg nazi\u015bci stworzyli getto \u017cydowskie i ob\u00f3z rosyjskich je\u0144c\u00f3w wojennych Stalag\u2013340. Podczas wojny na terenie miasta zamordowano ponad 125 tysi\u0119cy os\u00f3b.<\/p>\n
W mie\u015bcie podczas II wojny \u015bwiatowej zniszczono ponad 70% budynk\u00f3w. 27 czerwca 1944 roku do miasta wkroczy\u0142a Armia Czerwona.<\/p>\n
W okresie powojennym bardzo szybko rozwija\u0142a si\u0119 gospodarka i \u017cycie kulturowe miasta. Wybudowano kilka nowych zak\u0142ad\u00f3w, plac\u00f3wki o\u015bwiatowe i kulturowe, za\u0142o\u017cono nowe osiedla.<\/p>\n
W 1991 r. Republika \u0141otewska odzyska\u0142a niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i rozw\u00f3j miasta potoczy\u0142 si\u0119 nieco inaczej. Daugavpils sta\u0142 si\u0119 centrum kultury i o\u015bwiaty Wschodniej \u0141otwy. Miasto nazywaj\u0105 miniatur\u0105 Europy, poniewa\u017c zawdzi\u0119czaj\u0105c swojej historii miasto sta\u0142o si\u0119 bardzo narodowo\u015bciowo zr\u00f3\u017cnicowane. Wielokulturowo\u015b\u0107 odzwierciedla si\u0119 m.in. w architekturze, sztuce lub tradycjach.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"